Đề kiểm tra 15 phút Hóa 10 Chương 3 Liên kết hóa học

Mặc dù chlorine có độ âm điện là 3,16 xấp xỉ với nitrogen là 3,04 nhưng giữa các phân tử HCl không tạo được liên kết hydrogen với nhau, trong khi giữa các phân tử NH₃ tạo được liên kết hydrogen với nhau, nguyên nhân là do kích thước nguyên tử chlorine lớn hơn nguyên tử nitrogen nên mật độ điện tích âm trên chlorine không đủ lớn để hình thành liên kết hydrogen.

Trong một phân tử nước, nguyên tử O mang phần điện tích âm còn 2 electron hóa trị chưa tham gia liên kết. Hai nguyên tử H mỗi nguyên tử mang một phần điện tích dương.

Như vậy:

Nguyên tử O có thể tạo liên kết hydrogen với tối đa 2 nguyên tử H ở các phân tử nước khác.

2 nguyên tử H, mỗi nguyên tử H liên kết tối đa được với một nguyên tử O của phân tử nước khác.

Vậy một phân tử nước có thể tạo liên kết hydrogen tối đa với 4 phân tử nước khác.

Trong các phản ứng hóa học, chỉ có các electron thuộc lớp ngoài cùng và phân lớp sát lớp ngoài cùng tham gia vào quá trình tạo thành liên kết (electron hóa trị).

Theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử trong nhóm VIIIA (nhóm khí hiếm), bán kính nguyên tử tăng đồng thời khối lượng nguyên tử tăng.

⇒ Tương tác van der Waals tăng ⇒ Nhiệt độ nóng chảy tăng.

⇒ Khí hiếm có nhiệt độ nóng chảy cao nhất trong dãy là Xe.

Ta có:

Cl₂: Liên kết giữa Cl với Cl là liên kết cộng hóa trị không cực.

HCl: liên kết giữa H với Cl là liên kết cộng hóa trị có cực.

NaCl: liên kết giữa Na và Cl là liên kết ion.

Độ phân cực của các liên kết trong phân tử: Cl₂ < HCl < NaCl

 X thuộc nhóm IA là kim loại điển hình, điện tích 1+.

Y thuộc nhóm VIIA là phi kim điển hình, điện tích 1-.

Công thức hợp chất là XY, liên kết giữa X và Y là liên kết ion.

Liên kết ion thường được hình thành khi kim loại điển hình tác dụng với phi kim điển hình.

Z = 12: 1s²2s²2p⁶3s²

Z = 9: 1s²2s²2p⁵

Z = 11: 1s²2s²2p⁶3s¹

Z = 10: 1s²2s²2p⁶

Nguyên tử có Z = 12 có xu hướng nhường 2 electron để đạt cấu hình electron bền vững theo quy tắc octet.

Nguyên tử X có điện tích hạt nhân +8

Cấu hình electron của X (Z = 8): 1s²2s²2p⁴

⇒ có 2 elctron lớp ngoài cùng

⇒ xu hướng nhận 2 electron để đạt cấu hình electron bền vững của khí hiếm.

Liên kết cộng hoá trị thường được hình thành giữa các nguyên tử nguyên tố phi kim với nhau.

 Tương tác van der Waals tăng khi khối lượng phân tử tăng, kích thước phân tử tăng.

 Liên kết cộng hóa trị là liên kết được tạo thành giữa 2 nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron chung.

Nguyên tử X có điện tích hạt nhân là +20 → Z_X =20

→ Cấu hình electron: 1s²2s²2p² → có 2 elctron lớp ngoài cùng

→ xu hướng nhường 2 electron để đạt cấu hình electron bền vững của khí hiếm gần nhất.

Dãy chất gồm các hợp chất mà phân tử có liên kết cộng hóa trị là HCl và CO₂.

X (Z = 20): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s² → X thuộc chu kì 4 nhóm IIA → X có xu hướng nhường 2e → có hóa trị II I trong khi tham gia liên kết, X là kim loại điển hình

Y có số p = số e = 9

Y (Z = 9): 1s²2s²2p⁵ → Y thuộc chu kì 2 nhóm VIIA→ Y có xu hướng nhận 1e → thường có hóa trị I trong khi tham gia liên kết, Y là phi kim điển hình.

→ Công thức phân tử XY₂: Có liên kết ion trong phân tử

Theo quy tắc bát tử (8 electron) thì các nguyên tử của các nguyên tố có khuynh hướng liên kết với các nguyên tử khác để đạt được cấu hình bền vững của các khí hiếm với 8 electron (hoặc đối với helium) ở lớp ngoài cùng.

Các nguyên tử các nguyên tố s thường có khuynh hướng nhường electron lớp ngoài cùng để có lớp sát ngoài cùng 8 electron..

Liên kết hydrogen là liên kết yếu được hình thành giữa nguyên tử H (đã liên kết với một nguyên tử có độ âm điện lớn) với một nguyên tử khác (có độ âm điện lớn) còn cặp electron riêng. Các nguyên tử có độ âm điện lớn thường gặp trong liên kết hydrogen là N, O, F.

Nguyên tử H của phân tử H₂O không tạo được liên kết hydrogen với nguyên tử C của CH₄ vì nguyên tử C của phân tử CH₄ không còn cặp electron riêng.

Dựa vào hiệu độ âm điện của các nguyên tử, dự đoán loại liên kết:

0 ≤ |Δ| < 0,4: liên kết cộng hóa trị không phân cực

0,4 ≤ |Δ| < 1,7: liên kết cộng hóa trị phân cực.

|Δ| ≥ 1,7: liên kết ion

∆(Na₃P) = |0,93 – 2,19| = 1,26

∆(MgS) = |1,31 – 2,58| =1,27

∆(AlCl₃) = |1,61 – 3,16| = 1,55

∆(LiBr) = |0,98 – 2,96| = 1,98 > 1,7 ⇒ Liên kết ion.

Nguyên tử H (Z = 1): 1s²

⇒ có 1 electron ở lớp ngoài cùng, mỗi nguyên tử H có xu hướng góp chung 1 electron để tạo thành phân tử H₂. Công thức cấu tạo: H – H.

Nguyên tử O (Z = 8): 1s²2s²2p⁴

⇒ có 6 electron ở lớp ngoài cùng, mỗi nguyên tử O có xu hướng góp chung 2 electron để tạo thành phân tử O₂. Công thức cấu tạo: O = O.

Nguyên tử N (Z = 7): 1s²2s²2p³

⇒ có 5 electron ở lớp ngoài cùng, mỗi nguyên tử N có xu hướng góp chung 3 electron để tạo thành phân tử N₂. Công thức cấu tạo: N ≡ N.

Nguyên tử Cl (Z = 17): 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵

⇒ có 7 electron ở lớp ngoài cùng, mỗi nguyên tử Cl có xu hướng góp chung 1 electron để tạo thành phân tử Cl₂. Công thức cấu tạo: Cl – Cl.

Số lượng cặp electron dùng chung trong các phân tử H₂, O₂, N₂, F₂ lần lượt là: 1, 2, 3, 1.

Liên kết ion là loại liên kết hóa học được hình thành nhờ lực hút tĩnh điện giữa cation và anion.

Cation: ion mang điện tích dương

Ví dụ: Mg²⁺

Anion: ion mang điện tích âm

Ví dụ: O^2-