Đề kiểm tra 15 phút Hóa 10 Chương 3 Liên kết hóa học

Quá ít electron - Phân tử thiếu điện tử

Hydrogen, Beryllium và boron có quá ít electron để tạo thành một octet. Hydrogen chỉ có một electron hóa trị và chỉ có một nơi tạo thành liên kết với một nguyên tử khác. Beryllium chỉ có hai nguyên tử hóa trị, và chỉ có thể tạo thành liên kết cặp electron ở hai vị trí . Boron có ba electron hóa trị. Hai phân tử được mô tả trong hình này cho thấy các nguyên tử beryllium và boron trung tâm có ít hơn tám electron hóa trị. Các phân tử nơi một số nguyên tử có ít hơn tám electron được gọi là thiếu electron.

1s²2s¹ và 1s²2s²2p⁵ lần lượt là cấu hình electron nguyên tử của kim loại điển hình và phi kim điển hình có thể tạo liên kết ion.

Quy tắc octet không được sử dụng khi xem xét sự hình thành của:

(3) Liên kết hydrogen.

(4) Tương tác van der Waals.

Liên kết hydrogen là một loại liên kết yếu được hình thành giữa nguyên tử H (đã liên kết với một nguyên tử có độ âm điện lớn) với một nguyên tử khác (có độ âm điện lớn) còn cặp electron riêng.

Tương tác van der Waals là một loại liên kết rất yếu, hình thành do lực hút tĩnh điện giữa các cực trái dấu của phân tử.

Liên kết ion trong phân tử hay tinh thể được tạo thành nhờ lực hút tĩnh điện của các ion mang điện tích trái dấu.

Liên kết ion thường tạo thành từ các nguyên tử kim loại điển hình và phi kim điển hình

N và F là phi kim ⇒ là liên kết cộng hóa trị

Li là kim loại điển hình và F là phi kim điển hình ⇒ liên kết ion

Li và Al là 2 kim loại không liên kết được với nhau

Ar là khí hiếm (đã có lớp vỏ bền vững) ⇒ Không có khả năng liên kết

Trong phân tử BH₃  nguyên tử B mới chỉ có 6 electron ở lớp ngoài cùng, chưa đạt được cấu hình electron bền vững của khí hiếm gần nhất. 

Khi tạo liên kết hóa học thì nguyên tử có xu hướng đạt tới cấu hình electron bền vững của khí hiếm.

Tương tác Van der Waals là một loại liên kết rất yếu, hình thành do lực hút tĩnh điện giữa các cực trái dấu của phân tử. 

Phân tử có liên kết cộng hóa trị phân cực là HCl.

Phân tử có liên kết cộng hóa trị không phân cực là O₂ và N₂

Phân tử có liên kết ion là MgO.

Các hợp chất chứa hai loại ion có thể tạo thành từ các ion này là: KCl; K₂CO₃; CaCl₂; CaCO₃.

Phân tử H₂ được tạo nên tử 2 nguyên tử H, đều có cùng độ âm điện.

Do đó lực hút electron của hai nguyên tử H bằng nhau Phân tử H₂ không có cặp electron liên kết bị lệch về phía nguyên tử nào

Ion đa nguyên tử được tạo thành từ nhiều nguyên tử. 

S^2-: được tạo bởi nguyên tử S

K⁺: được tạo bởi nguyên tử Al

NO₃^-: được tạo bởi nguyên tử N và O

Mg²⁺: được tạo bởi nguyên tử Ca

Vậy NO₃^- là ion đa nguyên tử

Cấu hình e của Ca (Z = 20) là 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s².

⟹ Cấu hình của ion Ca²⁺: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶.

⟹ Cấu hình electron của ion Ca²⁺ giống với Argon (Ar)

Trong điều kiện thường, các hợp chất ion thường tồn tại ở trạng thái rắn, khó nóng chảy, khó bay hơi và không dẫn điện ở trạng thái rắn. Hợp chất ion thường dễ tan trong nước, tạo thành dung dịch có khả năng dẫn điện.

Điều kiện cần và đủ để tạo thành liên kết hydrogen:

Nguyên tử hydrogen liên kết với các nguyên tử có độ âm điện lớn như F, O, N,...

Nguyên tử F, O, N,... liên kết với hydrogen phải có ít nhất một cặp electron hóa trị chưa liên kết.

Số chất tạo liên kết hydrogen là: H₂O, HF, C₂H₅OH.

 Tương tác van der Waals tăng khi khối lượng phân tử tăng, kích thước phân tử tăng.

Cấu hình e lớp ngoài cùng là ns²np⁵ có xu hướng nhận thêm 1e

Trong hợp chất khí với H, X có hóa trị I → Công thức hóa học của hợp chất khí với H: HX

Liên kết cộng hóa trị phân cực.

Oxygen (Z= 8) có cấu hình electron là: 1s²2s²2p⁴

⇒ Có 6 electron lớp ngoài cùng.

Khí hiếm gần nhất là: Ne (Z = 10): 1s²2s²2p⁶

Do đó, nguyên tử Oxygen phải nhận thêm 2 electron để đạt được cấu hình electron bền vững với 8 electron lớp ngoài cùng theo quy tắc octet.

 Công thức cấu tạo của SO₂ là O=S→O.