Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Chủ đề 2

Phi kim mạnh nhất là fluorine vì theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân:

Trong một chu kì, tính phi kim tăng dần → phi kim mạnh nhất ở nhóm VIIA.

Trong một nhóm, tính phi kim giảm dần → phi kim mạnh nhất là fluorine.

Cấu hình electron của nguyên tử nguyên tố nitrogen (N):1s²2s²2p³

→ Nguyên tố N nằm ở ô 7, chu kì 2, nhóm VA của bảng tuần hoàn.

→ Hóa trị cao nhất của nguyên tố N là V.

→ Công thức hydroxide của N là HNO₃ (có tính acid mạnh).

Oxide cao nhất của nguyên tố R ứng với công thức RO₂ nên R có hóa trị cao nhất trong hợp chất với oxygen là IV. Vậy R thuộc nhóm IVA.

Hai nguyên tố thuộc cùng một chu kì, hai nhóm A liên tiếp thì có số hiệu nguyên tử hơn kém nhau là 1 đơn vị. Do vậy số proton trong nguyên tử của chúng cũng hơn kém nhau là 1.

• Theo các dữ kiện đề bài cho ta có:

Vậy X là nguyên tố oxygen, Y là nguyên tố fluorine.

Cấu hình electron: X (Z = 8): 1s²2s²2p⁴ (O); Y (Z = 9): 1s²2s²2p⁵ (F)

• Các nhận xét:

- Đơn chất X là chất khí ở điều kiện thường: Đúng

- Độ âm điện của X lớn hơn độ âm điện của Y: Sai. Vì X và Y thuộc cùng một chu kì nên độ âm điện của Y lớn hơn độ âm điện của X.

- Lớp ngoài cùng của nguyên tử Y (ở trạng thái cơ bản) có 5 electron: Sai. Vì lớp ngoài cùng của nguyên tử Y có 7 electron.

- X thuộc nhóm IVA trong bảng tuần hoàn: Sai. Vì X thuộc nhóm VIA trong bảng tuần hoàn.

Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử biến thiên tuần hoàn.

Nguyên tố magnesium (Mg) ở ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA.

Suy ra:

Số hiệu nguyên tử Z = 12 = Số electron.

Số lớp electron = Số thứ tự chu kì = 3.

Số electron lớp ngoài cùng = Số thứ tự nhóm A = 2.

⇒ Cấu hình electron của nguyên tử magnesium (Mg): 1s²2s²2p⁶3s²

Vì p_X + p_Y = 23 nên x và Y là những nguyên tố thuộc chu kì nhỏ.

X và Y là 2 nguyên tố thuộc 2 nhóm kế tiếp

⇒ Số proton của X và Y hơn kém nhau 1 hoặc 7 hoặc 9.

Ta xét từng trường hợp:

Nếu p_X − p_Y = 1 ⇒ p_X = 12 (Mg), p_Y = 11 (Na)

Ở trạng thái đơn chất hai nguyên tố này không phản ứng với nhau(loại).

Nếu p_X − p_Y =7 ⇒ p_X = 15 (P), p_Y = 8 (O)

Ở trạng thái đơn chất hai nguyên tố này phản ứng được với nhau (nhận).

Nếu p_X− p_Y = 9 ⇒ p_X = 16 (S), p_Y = 7 (N)

Ở trạng thái đơn chất hai nguyên tố này không phản ứng với nhau (loại).

Vậy X là P.

X (Z = 11): [Ne]3s¹ ⇒ Vậy X là kim loại do có 1 electron ở lớp ngoài cùng.

Q (Z = 17): [Ne]3s²3p⁵ ⇒ Vậy Q là phi kim do có 7 electron ở lớp ngoài cùng.

Y (Z = 19): [Ar]4s¹ ⇒  Vậy Y là kim loại do có 1 electron ở lớp ngoài cùng.

T (Z = 20): [Ar]4s² ⇒ Vậy T là kim loại do có 2 electron ở lớp ngoài cùng.

Nguyên tử R nhường 3 electron để tạo thành cation R²⁺

⇒ Nguyên tử R có cấu hình electron ở phân lớp ngoài cùng là 3s²

Cấu hình electron đầy đủ của R là: 1s²2s²2p⁶3s²

⇒ R thuộc ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA trong bảng tuần hoàn.

⇒ Công thức oxide ứng với hóa trị cao nhất là RO và hydroxide tương ứng của R là R(OH)₂

Qui tắc bát tử: R₂O₅ RH₃

R = 31 P (Z = 15): 1s²2s²2p⁶3s²3p³

R thuộc chu kỳ 3.

Nguyên tố M thuộc chu kì 3, nhóm VA

Cấu hình electron của nguyên tố M là: 1s²2s²2p⁶3s²3p³

Số hiệu nguyên tử của nguyên tố M là: Z = 15.

Trong một nhóm A (trừ nhóm VIIIA), theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử, bán nguyên tử tăng dần, độ âm điện giảm dần.

Nguyên tố X ở chu kỳ 5 ⇒ số lớp electron là 5

Nguyên tố X thuộc nhóm VIA ⇒ có 6e lớp ngoài cùng

⇒ Cấu hình electron hóa trị là 5s²5p⁴.

Bảng tuần hoàn hiện nay có 18 cột, chia thành 8 nhóm A (từ IA đến VIIIA) và 8 nhóm B (IB đến VIIIB). Mỗi nhóm là một cột, riêng nhóm VIIIB gồm 3 cột.

 Ta có A có Z = 8, cấu hình electron: 1s²2s²2p⁴.

X thuộc nhóm VIA do nguyên tố p, 6 electron hóa trị.

Trong cùng một chu kì theo chiều tăng của điện tích hạt nhân tính base giảm dần

Al(OH)₃ < Mg(OH)₂ < NaOH (1)

Trong cùng một nhóm theo chiều tăng của điện tích hạt nhân tính base tăng dần

NaOH < KOH (2)

Như vậy từ (1) và ) ta có tính base Al(OH)₃ < Mg(OH)₂ < NaOH < KOH.

Gọi kim loại kiềm là R thì

Phương trình hóa học tổng quát:

R + H₂O → ROH + H₂

Các nguyên tố thuộc cùng một nhóm A có tính chất hóa học tương tự nhau, vì vỏ nguyên tử của các nguyên tố nhóm A có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau.

Oxide ứng với hóa trị cao nhất của X là X₂O₇

X có hóa trị cao nhất trong hợp chất với oxygen là VII.

X có 7 electron hóa trị.

Phân tử R có 2 nguyên tử B và 1 nguyên tử A nên tổng số hạt là

2.(2Z_B + N_B) + (2Z_A + N_A) = 96 (1)

Hạt nhân B cũng như A đều có số hạt mang điện bằng số hạt không mang điện nên:

Z_A = N_A

Z_B = N_B

Thế vào (1) ta được: 6Z_B + 3Z_A = 96 (2)

Do B, A thuộc cùng nhóm và ở hai chu kì nhỏ liên tiếp nên:

Xét 2 trường hợp xảy ra

Z_B = Z_A + 8 (3)

Z_A = Z_B + 8 (4)

Từ (2) và (3)

⇒ Z_B = 40/3; Z_A = 16/3 (Loại) 

Từ (2) và (4)

⇒ Z_B = 8 (O) và Z_A = 16 (S)

Vậy hợp chất là SO₂

Số electron trong cation = Số electron trong anion = 20:2 = 10

Có 3 trường hợp, Al³⁺ và N^3-; Mg²⁺ và O^2-; Na⁺ và F^-

N^3- và O^2- không thỏa mãn mức oxi hóa duy nhất (ví dụ N⁺² trong NO hay O²⁺ trong F₂O)

Vậy, X là Na ở ô số 11, chu kì 3, nhóm IA và Y là F ở ô số 9, chu kì 2, nhóm VIIA của bảng tuần hoàn.

Các nguyên tố có tính chất hóa học tương tự nhau phải thuộc cùng một nhóm

Dãy: ₇X, ₁₅Y, ₃₃Z có tính chất hóa học tương tự nhau vì cùng thuộc nhóm VA.

Oxide cao nhất của nguyên tố R là RO₃.

Công thức hợp chất khí với hydrogen của R là RH₂.

Trong hợp chất khí của R với hydrogen có 5,88% hydrogen về khối lượng nên: 

%R = 100% - 5,88% = 94,12%

⇒ M_R = 32 (R chính là S)

R chính là nguyên tố sulfur (S) là phi kim

S thuộc nhóm VIA trong bảng tuần hoàn.

Hydroxide của S có công thức H₂SO₄ và là acid mạnh.

S có xu hướng nhận thêm 2 electron để đạt cấu hình bền của khí hiếm gần nó nhất là Ar ⇒ S có tính phi kim.

S + 2e ⟶ S^2-

 Công thức hydroxide ứng với hóa trị cao nhất của X là H₂XO₄, trong đó X chiếm 32,65% về khối lượng 

M_X = 32

Vậy X là sulfur (S).

Các nguyên tố có số hiệu nguyên tử là 5, 13, 31 đều thuộc nhóm IIIA.

X và Y đứng kế tiếp nhau trong cùng một chu kì nên số proton của chúng chỉ khác nhau 1 đơn vị.

Giả sử Z_X < Z_Y, ta có Z_Y = Z_X + 1 (1)

Theo bài ra, tổng số điện tích hạt nhân của X và Y là 25 nên:

Z_X + Z_Y = 23 (2)

Từ (1) và (2) có Z_X = 11 và Z_Y = 12.

X là sodium (Na).

Y là magnesium (Mg). 

SO₃ là ocidic oxide nên tạo ra môi trường acid khi cho vào nước.

Cấu hình electron của nguyên tử Chromium là: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁵4s¹

Vị trí của chromium là: ô số 24, chu kì 4, nhóm VIB.

Các nguyên tố khí hiếm nằm ở nhóm VIIIA.

Công thức oxide (với hóa trị cao nhất) là R₂O₅

R thuộc nhóm VA. Nguyên tố cần tìm là P.

Năng lượng ion hóa của nguyên tử là năng lượng để tách electron khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ bản.

Y ở chu kì 3, nhóm IA trong bảng tuần hoàn ⇒ Y là kim loại mạnh.

Cấu hình electron của phosphorus: 1s²2s²2p⁶3s²3p³.

Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử phosphorus: 5 ⇒ hóa trị cao nhất của P là 5

Công thức oxide cao nhất của phosphorus: P₂O₅

 Trong 1 nhóm A, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, bán kính nguyên tử tăng dần.

Vậy Cs có bán kính lớn nhất trong nhóm IA

Cấu hình electron:

₆ X: 1s²2s²2p²

₉ Y: 1s²2s²2p⁵

₁₄ Z: 1s²2s²2p⁶3s²3p²

A và Y cùng thuộc một chu kì ⇒ Tính phi kim A < Y

A và R cùng thuộc một nhóm ⇒ Tính phi kim R < A

Thứ tự tính phi kim tăng dần của các nguyên tố được sắp xếp là: R < A < Y

Chu kì là dãy các nguyên tố được xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần, nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron.

Tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.

X có 3 electron ở lớp ngoài cùng.

Do X dễ nhường 2 electron để đạt cấu hình bền vững X có số oxi hóa +2

Y dễ nhận 3 electron để đạt cấu hình bền vững Y có số oxi hóa -3

Công thức phù hợp là X₃Y₂.