Công thức tính moment lực đối với một trục quay:
Công thức tính moment lực đối với một trục quay là trong đó
là độ lớn của lực tác dụng,
là cánh tay đòn.
Công thức tính moment lực đối với một trục quay:
Công thức tính moment lực đối với một trục quay là trong đó
là độ lớn của lực tác dụng,
là cánh tay đòn.
Hai lực của một ngẫu lực có độ lớn . Cánh tay đòn của ngẫu lực
. Moment của ngẫu lực là:
Moment của ngẫu lực là:
Một người dùng chiếc búa dài để nhổ một cây đinh đóng thẳng đứng ở một tấm gỗ. Biết lực tác dụng vào cây búa
song song với mặt đất là có thể nhổ được cây đinh. Hãy tìm lực cản của gỗ tác dụng lên cây đinh, biết trục quay tạm thời của búa cách đinh một khoảng
.
Áp dụng quy tắc moment ta có:
Khi vật rắn có trục quay cố định chịu tác dụng của moment ngẫu lực thì vật rắn sẽ quay quanh
Khi vật rắn có trục quay cố định chịu tác dụng của moment ngẫu lực thì vật rắn sẽ quay quanh trục cố định đó.
Khi vật rắn không có trục quay cố định chịu tác dụng của moment ngẫu lực thì vật sẽ quay quanh:
Khi vật rắn không có trục quay cố định chịu tác dụng của moment ngẫu lực thì vật sẽ quay quanh một trục đi qua trọng tâm và vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực.
Trường hợp này ngẫu lực không gây ra một tác dụng nào đối với trục quay nghĩa là có trục quay qua tâm cũng như không có.
Một lực nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay và không cắt trục quay. Moment của lực
đối với trục quay là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực quanh trục ấy được đo bằng
Moment của lực đối với trục quay là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực quanh trục ấy được đo bằng tích của lực tác dụng với cánh tay đòn.
Trên hai đĩa của một cân thăng bằng, người ta đặt hai đồng hồ cát giống hệt nhau có cùng trọng lượng. Cân ở trạng thái cân bằng, người ta nhanh tay lật ngược một trong hai đồng hồ cát, hiện tượng xảy ra tiếp theo là:
Coi quá trình lật ngược chiếc đồng hồ cát là rất nhanh. Trong quá trình cát chảy xuống, cân vẫn thăng bằng vì trọng lượng ở hai bên đĩa không đổi.
Cánh tay đòn của lực là:
Cánh tay đòn của lực là khoảng cách từ trục quay đến giá của lực.
Một người nâng một tấm gỗ nặng , dài
. Biết lực nâng hướng thẳng đứng lên trên, tấm gỗ hợp với mặt đất nằm ngang một góc
, trọng tâm của tấm gỗ cách đầu mà người đó nâng
. Lực nâng của người đó có giá trị là bao nhiêu? Lấy
.
Phân tích lực như hình vẽ:
Tâm quay tại A
Cánh tay đòn của lực F:
Cánh tay đòn của lực P:
Theo quy tắc moment, ta có:
Từ (1) và (2), ta suy ra:
Chọn phát biểu đúng.
Đáp án "Moment lực tác dụng lên vật là đại lượng vô hướng" – sai vì moment lực tác dụng lên vật là đại lượng có hướng.
Đáp án "Moment lực đối với một trục quay được đo bằng tích của lực với cánh tay đòn của nó" – đúng.
Đáp án "Moment lực là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu của lực" – sai vì moment lực đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực.
Đáp án "Đơn vị của moment lực là N/m" – sai vì đơn vị moment lực là
Moment lực đối với một trục quay là đại lượng đặc trưng cho tác dụng:
Moment lực đối với một trục quay là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực và được đo bằng tích của lực với cánh tay đòn của nó:
Với: là độ lớn của lực;
là khoảng cách từ trục đến quá của lực, gọi là cánh tay đòn.
Quy tắc moment lực:
Quy tắc moment lực dùng được cho vật rắn có trục cố định và không cố định.
- Ví dụ về áp dụng quy tắc moment lực cho trường hợp cái cân thăng bằng là vật rắn có trục quay cố định.
- Ví dụ áp dụng quy tắc moment lực cho trường hợp chiếc cuốc chim đang được dùng để bẩy một tảng đá (trục quay tạm thời đi qua điểm tiếp xúc của cuốc với mặt đất).
Dùng cân đòn để cân một vật. Vì cánh tay đòn của cân không thật bằng nhau nên khi đặt vật ở đĩa cân bên này ta được nhưng khi đặt vật sang bên kia ta cân được
. Khối lượng đúng của vật là:
Gọi “đĩa cân bên này” là đĩa cân 1, “đĩa cân bên kia” là đĩa cân 2; là trọng lượng của vật cần cân.
Áp dụng quy tắc moment, ta có:
Khi cân lần 1:
Khi cân lần 2:
Lấy (1) chia cho (2), ta được:
Thanh kim loại có chiều dài , khối lượng
đặt trên bàn nhô ra một đoạn bằng
chiều dài thanh. Tác dụng lực có độ lớn
hướng xuống thì đầu kia của thanh kim loại bắt đầu nhô lên, lấy
. Khối lượng của thanh kim loại là:
Ta có:
Tâm quay O, lực F làm vật quay theo chiều kim đồng hồ trọng lực P làm vật quay ngược nhiều kim đồng hồ:
Mặt khác:
Thanh cân bằng, áp dụng quy tắc moment, ta có:
Trường hợp nào sau đây, lực có tác dụng làm cho vật rắn quay quanh trục?
Lực có giá nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay và không cắt trục quay → cánh tay đòn khác không → moment của lực F đối với trục quay khác không sẽ làm cho vật quay quanh trục quay.